De Joodse Omroep belicht het jodendom in de breedste zin van het woord vanuit verschillende invalshoeken, met de Joodse religie als bindend element.

Shoshannah Brombacher schreef:

Vandaag heb ik 7 tekeningen ingelijst. Niets bijzonders als je kunstenaar bent, maar de gelegenheid is dat wel. Het is 11 September precies 10 jaar geleden dat het World Trade Center in New York en andere plaatsen in America werden aangevallen door terroristen. Voor herdenkingen in New York en Pennsylvania heeft men mij gevraagd een kaddisj te maken, net als in 2001.

Het verhaal van de aanslagen is bekend, maar hoe was het als je er zelf vlakbij woont? Ik heb bij de tekeningen mijn persoonlijk relaas gevoegd, waarvan hier een verkorte versie.　

De ochtend van 11 September, -hier spreekt men van nine-eleven- werkte ik in mijn atelier in Brooklyn aan tekeningen voor Sukkot met de Oesjpiezien en Chassidische Rebbes. Ik wilde nieuw papier en inkt inslaan in Canal Street dicht bij het WTC, maar was zo lekker bezig met mijn project dat ik besloot dat tot morgen uit te stellen. Dit nu bleek later hasjkafah peratit! Ik was in het gunstigste geval moeilijk weer thuisgekomen (hadden de mensen alleen maar dat probleem gehad...).　

Je kunt vanuit mijn balkonraam Manhattan zien. Ik zette een Mozart CD op en was aan het tekenen toen het ineens donker werd en een waaier pikzwarte rook door de blauwe lucht over het balkon kwam rollen. Te veel voor een gewone huisbrand, dat moest de supermarkt op de hoek zijn? En waarom hoor je hier altijd brandweerauto's loeien en nu niet?? Het was ijzig stil op Mozart na. Terwijl ik het balkon opging bonsde er een paniekerige buurvrouw op de deur. Ze zag op haar televisie wat er aan de hand was, vooralsnog een vliegtuig in de eerste toren. Later een in de tweede toren.

Het stonk inmiddels vreselijk. Er dwarrelden halfverbrande faxen op het balkon en ik kreeg een heel koud gevoel toen ik ze pakte, wie had die net nog in handen gehad en waar waren zij nu? Ik zag later de beelden van de springende mensen. Die papieren zitten tussen een boek en ik heb er nooit meer naar gekeken. Een zwart t-shirt op het balkon was lichtgrijs, bedekt met as.

Mijn man kwam vroeg thuis met de voorlopig laatste trein. Mijn eerste gedachte was: de kinderen! Ze gaan naar jesjievah in Staten Island en dat eiland is alleen per brug bereikbaar. Alle bruggen in New York werden afgesloten. Ik kon de school niet bereiken want er was geen telefoonverbinding meer. Later hoorde ik dat leraren kinderen en collega’s hadden opgevangen bij hen thuis. Mijn zoontje was toen 7, hij is doof en gebruikt een cochleair implantaat. Hij had speciale batterijen bij zich voor een dag, en is dus de paar dagen dat hij op dat eiland vast zat geheel doof geweest. Het waren lange dagen! Ik ben zelden zo blij geweest als toen ik de kinderen weer terug had. Ze hebben nog maanden met briefjes in hun zak gelopen met aanwijzingen en telefoonnummers voor als er weer wat zou gebeuren. Laatst zei mijn dochter dat ze dat eigenlijk heel eng had gevonden toen.

Niemand wist wat er precies aan de hand was en wat we nog meer konden verwachten, de derde wereldoorlog? De televisie functioneerde gelukkig wel, als je tenminste kabel had. We konden bij de buren terecht. Onze computer en telefoon deden het niet, akelig voor mijn ouders in Nederland die voor de tv zaten. ‘s Avonds ging ik met vele anderen naar het verhoogde subway perron vanwaar je normaal Lower Manhattan kon zien, maar nu was er alleen heel veel vale rook. De volgende dag kopte de krant in grote zwarte letters WAR (oorlog) op een witte voorpagina. Ik vulde flessen, zou er water uit de kraan blijven komen?

De mensen in New York waren ineens veel aardiger voor elkaar en iedereen praatte met iedereen. Er waren demonstraties en stille tochten en later zag ik een doedelzakspeler die een doodsmars pijpte, heel indrukwekkend. Alle sjoels, kerken etc., zaten vol voor speciale diensten. Men riep om wraak.　

De weken daarna kwam het leven langzaam op gang, de subway reed weer op de meeste lijnen. Het WTC station staat nu nog op de borden, maar is in 2011 nog steeds niet open. Ik ben naar Manhattan gegaan, moest toch papier en inkt hebben. Het normaal zeer drukke China Town bij Canal Street was uitgestorven. Je zag bijna alleen politiemannen en de brandweerlieden die een zeer heldhaftige rol speelden bij de attacks. De stank was nog altijd afgrijselijk, zal dat nooit meer vergeten. Als er nu een brandje is in de subway (afval, gebeurt af en toe) en de tunnel stinkt krijg ik nog een akelig gevoel.

Op de muur van het postkantoor hingen heel veel foto’s met oproepen, zoals: "Vermist sinds 9/11! Wie heeft zo en zo gezien?" Foto’s van mannen bij een barbecue, een knappe zwarte mevrouw in avondjurk, een moeder met kinderen in de tuin, een saaie accountant(?) in pak, een chassid. Een bekende van ons was in het WTC tijdens de aanslagen, hij is 78 verdiepingen naar beneden gerend. Als je echt moet kun je veel. Hij leeft nog, maar anderen niet. Ik heb de tweede dag spontaan een kaddiesj met rook getekend. Dat hangt nu bij iemand die vrienden verloren heeft. De kaddiesjtekeningen voor de tentoonstelling zijn dit jaar gemaakt. Ik hoop zoiets nooit meer mee te maken. Het bestrijden van terrorisme heeft hier begrijpelijkerwijze een hoge prioriteit.　Er kwam net een helicopter over, ik vind dat nog steeds een onprettig geluid.

Jouw gedachtes, reactie

(verplicht)

Naam

(wordt niet gepubliceerd) (verplicht)

Email

Neem a.u.b. de bovenstaande beveiligingscode over.

Onjuiste code, probeer het opnieuw.