De Joodse Omroep belicht het jodendom in de breedste zin van het woord vanuit verschillende invalshoeken, met de Joodse religie als bindend element.

Daphne Meijer schreef:

’n Chanoeka-vraag: wat is er eigenlijk met het Griekse beeld gebeurd, dat in de Tempel in Jeruzalem stond? Het Chanoekaverhaal gaat over een Joodse priester met vier zonen, die tijdens de Grieks-Syrische overheersing van Judea probeerde zijn land te bevrijden. De priester droeg de prachtige naam Mattitiahoe Ha Chasmonaï en woonde in Modiïn. Dat plaatsje lag halverwege Jeruzalem en Jaffa, ongeveer op de plek van het hedendaagse Modiïn.

Mattitiahoe en zijn vier zonen stapten in 167 voor de gewone jaartelling de geschiedenis binnen. Die tweede eeuw was een rommelige periode, ná de terugkeer uit Babylonië, ná Alexander de Grote en vóór de komst van de Romeinen een eeuw later.

Het grootste deel van de geschiedschrijving over de familie Ha Chasmonaï gaat over hun militaire activiteiten. Een klein stukje is bekend gebleven als het verhaal van Chanoeka, de mythe over de terugkeer van het licht. Maar het zou geen Joodse mythe zijn, als het alleen een anekdote zou vertellen over een kruikje olie dat acht dagen meeging, in plaats van maar één avond. Ik wil het echter hebben over de Chasmonaï buiten het Chanoekaverhaal, omdat hun handelen op een aantal momenten de vraag oproept: wat zou ik gedaan hebben?

Het is aantrekkelijk om te memoreren dat het wetsvoorstel van de Partij voor de Dieren om de onbedwelmde rituele slacht te verbieden, gestrand is in de Eerste Kamer. Op de dag vóór de eerste dag van het Chanoekafeest wordt er officieel in de Senaat over gestemd. En dan is het weg. Hiermee is een donderwolk die een jaar boven de hoofden van veel Joden en moslims en medestanders heeft gehangen, vervlogen.

Marianne Thieme, de indienster, heeft hier – begrijpelijk – zwaar de pee over in en dreigt nu met een nieuw voorstel. Zij is niet gracious in defeat, zoals de Britten dat zo mooi zeggen.

De voorlopige afloop rond de slacht is als hedendaags wonder eigenlijk meer geschikt voor de vroege lente, de tijd rond Poeriem. Voor Poeriem geldt immers: een naderend onheil verdwijnt op het laatste moment.

In het verhaal van de mannen uit Modiïn is er sprake van iets anders. Van culturele en fysieke onderdrukking. Het boek der Makkabeeën vertelt dat na de dood van Alexander de Grote zijn imperium wordt verdeeld in een stuk Egypte met toebehoren en een stuk Syrië en omgeving. Judea komt terecht in de Syrische helft. De Grieks-Syrische koning Antiochus neemt enige tijd later Jeruzalem in en steelt de inventaris van de Tempel. Hij verbouwt de Tempel tot Grieks godshuis.

Dat leidt in eerste instantie tot Joods geween en tandengeknars, maar niet tot een gewelddadig protest. Pas wanneer Antiochus en zijn lokale vertegenwoordigers iedereen in het rijk met geweld opleggen dat men nog slechts de Griekse godsdienst mag belijden, verandert dat. Mattitiahoe en zijn zonen raken hierbij betrokken wanneer een Griekse legeraanvoerder hem dwingt een Grieks beeld te aanbidden. Mattitiahoe vermoordt de man en vlucht met zijn zonen de bergen in. In die ballingschap overlijdt hij, en zijn zonen nemen de strijd over. Zij raken bekend onder een andere naam, de Makkabeeën, dat is afgeleid van het Aramese/Hebreeuwse woord voor hamer. 

De Makkabeeën zijn bekend geworden als de leiders van het gewapend verzet. Dat gewapend verzet kwam er pas nadat de Grieken met geweld joden hadden geprobeerd te dwingen hun religieuze tradities op te geven. Vervolgens deden de broers alles wat er moest gebeuren om de Griekse overheersers te verdrijven, en weer hun eigen godsdienst te kunnen uitoefenen.

Een andere interpretatie van deze geschiedenis stelt dat het uiteindelijke conflict niet zozeer ging over culturele of religieuze tradities, maar over macht. Wie is de Hogepriester, en wie trekt er via de Hogepriester aan de touwtjes? Hoe dan ook: de Makkabeeën wonnen, de Grieken dropen af terug naar Syrië en de Makkabeeën stichtten een Joods koninkrijk. Een van de broers benoemde zichzelf ook als Hogepriester. Dat was niet verstandig, want het leidde tot ‘n enorme interne machtsstrijd, lees ik ergens.

Tenslotte: hoe zat het nu met het Griekse beeld in de Tempel? Ik lees in de Jewish Virtual Library dat het ging om een beeld van Zeus. In het Boek der Makkabeeën wordt verteld dat alle ritueel onreine objecten uit de tempel werden verwijderd en naar een ritueel onreine plek werden getransporteerd. Dat zal wel de vallei van Hinnom zijn geweest, de toenmalige vuilnisbelt van de stad. Ook het beeld van Zeus is vermoedelijk daar terechtgekomen. Er wordt verder niets over gezegd, dus zeker weet ik dat niet. Later zouden de Makkabeeën overigens grote gebieden buiten Judea hebben veroverd, en de geschiedschrijving meldt dat zij bij die gelegenheden de afgodentempels van de gehelleniseerde lokale bevolking kapot sloegen.

Dat vind ik, achteraf gezien, niet zo sympathiek. Het is verstandig om gracious in defeat te zijn, maar hetzelfde geldt voor de omgekeerde situatie: grace in victory.

Reactie geplaatst op:
25 februari 2012 18:57

fiwbwun zei:

rfUBSN <a href="http://zyvyvpnicipq.com/">zyvyvpnicipq</a>

Reacties: Totaal 1, Meest recent 25 februari 2012 18:57, Member 0, Anoniem 1

Jouw gedachtes, reactie

(verplicht)

Naam

(wordt niet gepubliceerd) (verplicht)

Email

Neem a.u.b. de bovenstaande beveiligingscode over.

Onjuiste code, probeer het opnieuw.